Veelvoorkomende vormen van agressie

Geplaatst op 03-05-2019

In deze blog besteed ik aandacht aan de meest voorkomende vormen van agressie. We zullen kijken naar frustratie agressie, instrumentele agressie en agressie vanuit middelengebruik. Naast een algemene omschrijving, zullen we ook wat kenmerken omschrijven, zodat jij de vormen van agressie beter leert herkennen.

 

Frustratie agressie

De zoon van Jan is vier jaar en ligt al twee dagen met een goede griep op bed. De nachten zijn kort op dit moment voor het gezin, want Jan kan er regelmatig uit om zijn zoontje van vier gerust te stellen en het bed te verschonen. Vandaag gaat Jan om boodschappen. Als hij klaar is met winkelen en bijna bij de kassa is, wordt hem de pad afgesneden door een man die zijn boodschappenkar snel gaat legen. Jan schreeuwt de man toe dat hij niet zo asociaal moet doen, dat hij eerder was dan de man. Bovendien scheldt hij hem uit. Als hij een weerwoord krijgt, loopt de spanning op en geeft hij de man een duw.

Bovenstaand voorbeeld is een voorbeeld van frustratie agressie. Er is sprake van oplopende emotionele spanning, zelfs al voor het winkelbezoek, waardoor het lontje van Jan steeds korter wordt. Op het moment dat hij voor zijn gevoel bewust afgesneden wordt bij de kassa, is de emmer vol. Er vindt een spontane uitbarsting plaats door middel van schreeuwen en schelden (Berkowitz, 1988, 1989). In dit geval is er ook een duidelijk aanwijsbare bron van zijn frustratie. In de eerste plaats de man die hem afsnijdt en hem een weerwoord geeft. Daarnaast helpt de opgebouwde spanning thuis ook een handje mee.

Kenmerken van frustratie agressie:

  1. Er is sprake van een emotionele overloop
  2. Er is sprake van een spontane uitbarsting
  3. Er is vaak een duidelijk aanwijsbare bron

 

Instrumentele agressie

Het paspoort van Ans is verlopen. Dat weet ze al een tijdje, maar ze besluit vandaag om naar de gemeente te gaan. Zonder de openingstijden van burgerzaken te controleren gaat ze op weg. Eenmaal in het gemeentehuis aangekomen blijkt dat burgerzaken alleen in de ochtend open is. Dit wordt haar verteld door de baliemedewerkster. Na het uiten van haar eerste frustratie, besluit ze het op een andere manier te proberen. Ze geeft aan dat ze de baliemedewerkster wel kent en weet waar haar kinderen naar school gaan. Vervolgens voegt ze er aan toe dat als ze nu niet geholpen wordt, de baliemedewerkster mag raden wie er vanmiddag aan school staat.

In bovenstaand voorbeeld start de situatie met een frustratie. Je zou dan ook verwachten dat er sprake zou zijn van frustratie agressie. Echter, Ans gooit het over een hele andere boeg. Ze besluit de medewerkster te intimideren op het randje van de wet. Dit doet ze om ervoor te zorgen dat ze wellicht toch aan de beurt komt voor haar paspoort. Dit zijn dan ook gelijk kenmerken van instrumentele agressie (Atkins & Stoff, 1993). Met name het doelgerichte, het iets voor elkaar willen krijgen, staat centraal bij deze vorm van agressie. Het gaat om ingezet gedrag, gedrag dat gezien de omstandigheden heel onredelijk aanvoelt. In dit geval was er sprake van intimidatie, maar het had net zo goed het spelen op de persoon kunnen zijn, of bedreigen, of kleineren.

Kenmerken van instrumentele agressie:

  1. Doelgerichte agressie
  2. Ingezet gedrag
  3. Voelt onredelijk aan
  4. Men kan bijvoorbeeld op de persoon spelen, bedreigen of intimideren

 

Agressie vanuit middelengebruik

Het lijkt Frank wel eens leuk om komend weekend op een festival te experimenteren met wat drugs. Dat heeft hij eigenlijk nog nooit gedaan, maar zijn vrienden doen het regelmatig en ergens vindt hij dat wel spannend. De keuze valt op GHB. Dit omdat je daar zo lekker ontspannen van wordt en de rem er lekker af kan. Zo gezegd, zo gedaan. Na een paar biertjes en cola tic, besluit hij zijn moed bijeen te rapen en neemt hij een paar goede slokken GHB. Als het middel begint aan te slaan, voelt hij zich inderdaad even ontspannen en euforisch. Dat gevoel maakt echter al snel plaats voor ontremming en agressiviteit. Nadat er iemand tegen hem aanloopt, knallen de stoppen eruit. Zelfs de gastheren die werken op het festival hebben een taaie kluif om hem over te dragen aan de ambulancedienst en de politie.

In het bovenstaande voorbeeld zie je een onervaren gebruiker. Iemand die geen idee heeft wat een bepaalde substantie met hem gaat doen. Ook de combinatie met alcohol werkt in dit geval nog eens versterkend op de drug GHB. Een van de negatieve effecten van GHB gebruik is agressie. In dit geval overkomt dat Frank vanuit zijn ontremming.

Als je gaat kijken naar drugsgebruik in zijn algemeen, dan zie je dat mensen een verstoring kunnen krijgen in hun waarneming (Honan et al., 2017). Omdat zij de werkelijkheid dus anders beleven dan de mensen om hen heen, kunnen hun reacties vaak ook erg onvoorspelbaar of onverwacht zijn. Tevens kan het zo zijn dat niet alle prikkels van buiten even goed meer binnen komen. Dit maakt dat mensen lastiger te bereiken kunnen zijn als je tegen hen praat.

Kenmerken van agressie vanuit middelengebruik:

  1. Onvoorspelbaar en onverwacht gedrag
  2. Men kan heftig reageren, ook zonder directe aanleiding
  3. Moeilijk of niet bereikbaar, beperkt contact mogelijk

 

Ook een training bij ons volgen?

Vraag meer informatie of een offerte aan via ons contactformulier.

 

Meer informatie of offerte

 

Literatuur

Atkins, M. S., & Stoff, D. M. (1993). Instrumental and Hostile Aggression in Childhood Disruptive Behavior Disorders. Journal of Abnormal Child Psychology (Vol. 21).

Berkowitz, L. (1988). Frustrations, appraisals, and aversively stimulated aggression. Aggressive Behavior, 14(1), 3–11. https://doi.org/10.1002/1098-2337(1988)14:1<3::AID-AB2480140103>3.0.CO;2-F

Berkowitz, L. (1989). Frustration-Aggression Hypothesis: Examination and Reformulation. Psychological Bulletin. https://doi.org/10.1037/0033-2909.106.1.59

Honan, C. A., Skromanis, S., Johnson, E. G., Palmer, M. A., Honan, C. A., Skromanis, S., … Palmer, M. A. (2017). Alcohol Intoxication Impairs Recognition of Fear and Emotion Recognition Ability Alcohol Intoxication Impairs Recognition of Fear and Sadness in Others and Metacognitive Awareness of Emotion Recognition Ability.

 

Bedankt voor uw reservering! U ontvangt van ons een bevestigingsmail op .

De pagina ververst over 5 seconden.

Deel dit bericht:

Veelvoorkomende vormen van agressie

In deze blog besteed ik aandacht aan de meest voorkomende vormen van agressie. We zullen kijken naar frustratie agressie, instr...

Lees meer

3 tips voor het omgaan met verwarde personen

Wat zijn verwarde personen? Verwarde personen is eigenlijk een populaire benaming die veel gebruikt wordt door de polit...

Lees meer
Archief
  • Intervisie

    Intervisie

    Problematiek op de werkvloer bespreken in intervisie? Kijk hier en ontdek wat wij je kunnen bieden.

    Lees meer
  • Trainingen

    Trainingen

    Onze trainingen zijn maatwerktrainingen. Bekijk hier ons trainingsoverzicht.

    Onze trainingen
  • Coaching

    Coaching

    Onze coaching is maatwerk. Bekijk hier wat mogelijk is.

    Lees meer
Melloney Suijkerbuijk | Juridisch adviseur handhaving & veiligheid

"Er worden concrete handvatten geboden die in de dagelijkse praktijk goed inzetbaar zijn"

Melloney Suijkerbuijk | Juridisch adviseur handhaving & veiligheid
Mario Loeffen | RDG Directeur van Edge Solutions

"Ik zal zeker gebruik maken van Martijn voor toekomstige cursussen"

Mario Loeffen | RDG Directeur van Edge Solutions
Femke Filott- van Gerwen | HRD adviseur bij MidZuid

"Ons BIT team wordt jaarlijks op een professionele manier getraind"

Femke Filott- van Gerwen | HRD adviseur bij MidZuid
Linda Bogers | Regisseur dorpsplatforms en buurtpreventie

"Martijn weet de cursisten steeds te boeien met zijn uitleg en hen op een leuke en interactieve manier te trainen"

Linda Bogers | Regisseur dorpsplatforms en buurtpreventie
Suzanne Hofland | Afdelingsmanager Leger des Heils

"Deze training is heel goed bevallen"

Suzanne Hofland | Afdelingsmanager Leger des Heils
Rick Sinkeldam | Preventiemedewerker Omgevingsdienst Ijmond

"Ik kan Safety First Training van harte aanbevelen!"

Rick Sinkeldam | Preventiemedewerker Omgevingsdienst Ijmond

Om jou zo goed mogelijk te helpen de juiste informatie te vinden, gebruiken we cookies op deze website. Hiermee kunnen we (soms in samenwerking met derden) jouw internetgedrag volgen. Als je verder gaat op deze website, gaan we er vanuit dat je daar akkoord mee bent. Meer weten? Bekijk onze cookiepagina.